Veelgestelde vragen

Uit de Miljoenennota 2027 en de bijlagen daarbij (Tweede Kamer, 37 020, nr. 2). De totalen voor uitgaven, inkomsten, saldo en schuld staan in tabel 1.1 en 1.2; de verdeling over ministeries en regelingen komt uit de bijlagen. Het meerjarenbeeld tot en met 2031 staat ook in die tabellen.

Nee. Dit is een rekenmodel, geen raming. Het Centraal Planbureau gebruikt een model met honderden vergelijkingen; dit zijn er een stuk of tien. De bedoeling is dat je de richting en de orde van grootte van een keuze ziet, niet het precieze getal.

Wat wel hard is: de beginstand. Die komt regelrecht uit de Miljoenennota. Alles wat daarna gebeurt als je aan een schuif trekt, is een schatting.

Omdat de kabinetsplannen zelf al op −0,1% mediane koopkracht uitkomen. Dat is de beginstand waar jouw keuzes bovenop komen. Zou de tool op nul beginnen, dan zou elke wijziging er gunstiger uitzien dan ze is.

Drie soorten:

• De gevolgen van extreme standen — de verhalen over wat er kapotgaat bij een bezuiniging van tientallen procenten. Die zijn beredeneerd, niet geraamd.
• De doorwerking naar gemeenten, ziekenhuizen en scholen: wat een korting daar betekent, is een inschatting van de orde van grootte.
• De verdeling over huishoudtypes. Het landelijke totaal klopt, de verdeling daarvan over een AOW'er en een tweeverdiener is een benadering.

Op de resultatenpagina staat er per onderdeel bij wat geschat is.

Omdat je dan ook de zorgpremie verlaagt. De Zvw-premie wordt elk jaar vastgesteld om precies de zorguitgaven te dekken. Snijd je in die zorg, dan daalt de premie mee — en dat is inkomstenverlies voor het stelsel. Per saldo houd je er weinig aan over. Je burgers betalen minder premie, maar de staatskas merkt het nauwelijks.

Bij de Wlz werkt dat anders: die premie ligt beleidsmatig vast op 9,65%, dus een bezuiniging daar telt wél gewoon mee in het saldo.

Dat kan langs drie wegen, en bij veertien posten gebeurt het ook echt:

• Minder overheidsuitgaven betekent een kleinere economie, en over een kleinere economie komt minder belasting binnen.
• Bij uitkeringen betaalt het Rijk premies en werkgeverslasten — die verdwijnen als inkomst zodra de uitkering krimpt.
• Voorbij een bepaald punt gaat er iets kapot dat geld kost: de Belastingdienst die minder ophaalt, of banen die in de WW belanden.

Waar dat gebeurt, zegt de resultatenpagina het erbij.

Omdat mensen en bedrijven reageren. Verdubbel je een tarief, dan verdubbelt de opbrengst niet: een deel van de grondslag verdwijnt — naar het buitenland, naar een andere vorm, of het houdt gewoon op. Hoe sterk dat speelt verschilt per belasting; de winstbelasting is gevoeliger dan de btw. De resultatenpagina laat per belasting zien hoeveel er zo weglekt.

De rentelasten op de staatsschuld en de premies over uitkeringen zijn geen keuze: die volgen uit wat je verder doet. Leen je meer, dan stijgt de rente vanzelf. Verlaag je de uitkeringen, dan dalen de premies daarover mee.

Onderaan de resultatenpagina staat een knop. Op een telefoon opent die het deelmenu met een plaatje van je begroting erbij; op een computer kun je de afbeelding bewaren. De link bevat je schuifstanden, dus wie hem opent ziet precies jouw begroting.

Verder heeft weinig zin. Een halvering van een ministerie is al een scenario waarin de betreffende dienst ophoudt te functioneren — dat merk je onderweg ook. En een tarief dat je met meer dan de helft verhoogt, verlaat het gebied waar een rekenmodel nog iets zinnigs zegt.

Omdat de officiële cijfers tot en met 2031 lopen. Het jaar 2032 is doorgetrokken uit de trend en staat daarom apart aangemerkt. Alles daarna zou verzinnen zijn.

Nee. De tool rekent alleen. Of een bezuiniging rechtvaardig is, of een belasting eerlijk, of een coalitie het overleeft: daar zegt dit model niets over. Het laat zien wat er met het saldo, de schuld, de economie en de portemonnee gebeurt — de afweging blijft aan jou.